|
|
|
ÇANAKKALE ZAFERİ
"Çanakkale Zaferi, Türk askerinin ruh
kudretini gösteren şayanı hayret ve tebrik bir misaldir. Emin olmalısınız ki,
Çanakkale Muharebelerini kazandıran bu yüksek ruhtur.”
M. Kemal ATATÜRK
“Ordunun yardımı olmaksızın Filo’nun
başarı sağlayabileceği ümidine kapılmıştım; fakat şimdi bu işte müşterek bir
harekatın zorunlu olduğunu anlıyorum.”
Churchill
“Harpte iki meş’um (uğursuz) şey
vardır. Bunlardan biri taş duvara körükörüne yüklenmek, diğeri kuvvetleri
birtakım ayrı ve bağlantısız harekata dağıtıp körletmektir. Biz bu iki ahmaklığı
yapmanın tehlikesiyle karşı karşıyayız.”
İngiliz Başbakanı Asquith
"Türkler, Çanakkale’yi zorlayan çağının
en ileri tekniğine sahip güçler karşısına adeta bir kale gibi dikilmişlerdir.”
Churchill
“... Bu Türk kıtaatının cesaret,
metanet ve se’bat cihetiyle takdir ve senaya liyakatı, her şüphenin fevkinde
bulunmuştur. Donanmasının ateşiyle de, en müessir surette muavenet gören pek
cesur bir düşmamn taarruzlarına karşı sayısız muharebelerde bu kıtaat
mevkilerini muhafaza etmişlerdir.” [439]
Alman Generali Liman von Sanders
“Avrupa’da hizbir asker yoktur ki, bu
ifadenin altını çiziyorum, Türklierle mukayese edilebilsin. Almanların müdafaada
gayet iyi oldukları kabul olunabilir. Fakat siperlerde onlar dahi Türklerle
kıyas edilemez. Misal olarak Gelibolu’yu zikretmek isterim. Orada bizim gemi
ateşlerimizle büyük zayiata uğrayan kıtalar, Türk olmasalardı. Yerlerinde
kalamaz ve derhal değiştirilirlerdi. Halbuki, Türkler, bütün muharebe müddetince
yerlerinde kaldılar.”
General Tawshend
“Çanakkale Seferi, Türk milletinin eski
kudret ve kuvvetini muhafaza ettiğini, can çekişen bir imparatorluk içinde
kahraman bir milletin varlığını meydana koydu.”
General Fahri BELEN
“Müttefiklerin gayreti kalmamıştır.
Türkiye insan menbalarını (kaynaklarını) sarf ederek bitab (bitkin) kalmış,
müttefikler, hissolunur derecede zayıflamamışlardır. Fakat Çanakkale
Muharebesi’nin Rusya’nın akibeti ve Balkanlar’daki tesiriyle Türkler müteselli
olabilirler.”
Larşer
“... Türk askerinin savaş ve dövüş
hususunda haiz bulunduğu evsafın bidayette layikiyle takdir edilmemiş olması,
Ingilizler için felaket olmuştur.... Türk askerinin ne yaman muharip olduğunu,
Ingilizler kendileriyle dövüştükten sonra bittecrübe anlamışlardır.”
Ingiliz Generali Oglander
“Yenilmez Ingiliz donanmasının uğradığı
akibetten komutanlar değil, strateji kurallarını ihmal eden devlet adamları
sorumludur. Boğazlar ve Trakya bölgesinde altı Türk kolordusu varken, donanmayı
tahkim edilmiş bir Boğaz’dan geçirmek ve Boğaz kıyıları işgal edilmeden beş
tümenlik bir kuvvei seferiyeyi Istanbul’a getirmek planının şansı çok azdı.”
General Fahri BELEN
“Çanakkale Savaşları, Avusturalya
ordusunun gelişimine birçok etkide bulunmuştur. İlk olarak Avusturalya ordusu
kuvvetlerinin bir yabancı tarafından değil, bir Avusturalyalı subay tarafından
idare edilmesini temin edecek bir uygulamaya başlanmıştır. Ve Çanakkale
olayları, bu uygulamayı başlattı.”
Avustralyalı Yarbay D. M. HORNER
“Çanakkale Savaşları, savaşa İngiliz
bayrağı altında katılan Yeni Zelanda’nın uluslaşma sürecine çok önemli
katkılarda bulunmuştur. 1915’te Yeni Zelandalılar, kimliklerini İngiliz
İmparatorluğu içerisinde tanımlamaktaydılar ve bağımsızlık kazanmak gibi
istekleri yoktu.”
Yeni Zelandalı Prof. Dr. J. PHİLLIPS
“Çanakkale Savaşları, modern savaş
tarihinde birleşik kara ve deniz savaşlarımn başlangıcı ve ilk örneğidir.”
Japon Prof. Dr. Em. Krg. Hideo MIKI
“Avrupa diplomasisinin çıkmazlarında
ihtiyatla yolunu arayan ve Avrupa devletleri’nin birbirine düşmüş meclislerinde
kendi lehinde fırsatlar kollamaya çalışan ürkek ve tereddütler içindeki Osmanlı,
artık yerini, dimdik adeta mağrur ve kendine güvenen, kendi hayatını yaşamaya
azmetmiş, Hristiyan düşmanlarına tam bir istihfafla bakan şahsiyete bırakmıştı.”
Alan Moorhead
“Çanakkale Boğazı’ndaki Türkler ve
Almanlar da 18 Martı aralıksız takip eden sessiz günler, şaşkınlık ve sonra da,
büyük bir sevinç uyandırdı. Moral, son derece yüksekti. Kaleler ve tabyalardaki
hasar da kolaylıkla giderilmiş olmakla beraber, ağır bataryaların cephane durumu
ciddiyetini koruyordu.”
Robert Rhodes James
“Çanakkale Müharebelerinde Türk
ordusunun başında daha başlangıçtan itibaren orayı, üç kez ve yalnız kendi
inisiyatifiyle kurtarmış olan Türk Başbuğu (Atatürk) bulunmuş olsaydı, bu gün
tarih, bir Çanakkale Savaşı yerine, karaya ayak basmasıyla beraber, akim kalan
bir Çanakkale teşebbüsünden bahsederdi.”
M. Şevki YAZMAN
“Çanakkale fecayi’ine (çok acıklı
olaylarına) ait mesuliyetin, her iki taraftan hangisine ait ve raci olduğu
keyfiyeti henüz tahakkuk edemediyse de, bahri hücumun (deniz hücumu) altında
mündemiç (saklı) olan hakayik (gerçekler), o kadar basittir ki, bu hususta en
müptedi (ilkel) olanlar bile bunu anlarlar.
Biz en müşkülü’l-icra (yapılması zor)
harekete tasaddi ettik (başladık) ve esas noktalara dair maluunatı sahiha
(gerçek bilgiler) elde etmeden evvel mutadımız (adetimiz) olduğu üzere, düşmanı
hakir (küçük) görerek, böyle bir külfetli işe sarıldık. Neticedeyse, herkesin
kabul ve itiraf edeceği bir hezimete, mağlubiyete uğradık ki, bunun izin, hiçte
şikayete hakkımız yoktur.
18 Martta mağlup olduk. Bu bapta tevile
felana (başka anlam vermeye falan) hacet yoktur.”
İngiliz Yazar Ellis Ashmit BARTLETT
.
“Çanakkale müdafaası, üç mucizeler
muharebesidir Hali kurtardı; maziye hamaset ve azametini iade etti; vatanımızı
bir vatanı ebedi yaptı.”
Sami Paşazade Sezai
|
|
|
|
